«Το Κεντρικό Αιγαίο και η περιοχή ανατολικά της Κρήτης έχουν αναγνωριστεί ως αυτές στις οποίες το ανεμολογικό πεδίο είναι ισχυρότερο κατά τους τελευταίους καλοκαιρινούς μήνες» τονίζει ο Κώστας Λαγουδάρος, συνεργαζόμενος ερευνητής του Αστεροσκοπείου Αθηνών. Εκείνο που προκαλεί εντύπωση είναι το γεγονός ότι παρατηρείται επιβράδυνση των μελτεμιών στην ανατολική πλευρά της Κρήτης. Φαίνεται καθαρά στους χάρτες που σχεδιάστηκαν από τις μετρήσεις του δορυφόρου ότι τα μελτέμια διαχέονται μεταξύ των οροσειρών της Κρήτης.
Το Ινστιτούτο Ερευνών, Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Αστεροσκοπείου μελετάει, παρατηρεί και καταγράφει τα μελτέμια του καλοκαιριού και έχει καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα ως προς τη διεύθυνση, την ένταση, την κατεύθυνσή τους και τις περιοχές που «προτιμούν» να ταλαιπωρούν.
«Το ανεμολογικό πεδίο (οι άνεμοι δηλαδή στο Αιγαίο) παρουσιάζει βόρεια, βορειοανατολική διεύθυνση στο Βόρειο Αιγαίο στρίβοντας σε βόρειες διευθύνσεις στο Κεντρικό και σε βορειοδυτικές στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο» λέει η Βάσω Κοτρώνη, ερευνήτρια που συμμετέχει στο ίδιο πρόγραμμα. «Αυτό σημαίνει ότι πάνω από το Αιγαίο σχηματίζεται ένα τόξο ανέμων. Τα μελτέμια ή ετησίες, όπως ονομάζονται επιστημονικά, είναι άνεμοι που πνέουν με βόρειες διευθύνσεις πάνω από το Ανατολικό Αιγαίο τους καλοκαιρινούς μήνες», συμπληρώνει η κ. Κοτρώνη.
«Τα μελτέμια δημιουργούνται εξαιτίας δύο φαινομένων. Των χαμηλών ατμοσφαιρικών πιέσεων στην περιοχή της Τουρκίας και του Ιράκ και των υψηλών πιέσεων στα Βαλκάνια», συμπληρώνει ο κ. Λαγουδάρος. «Τα μελτέμια, που δημιουργούν τεράστια προβλήματα στην ακτοπλοΐα, επηρεάζονται και από το πέρασμα ψυχρών μετώπων από την περιοχή των Βαλκανίων και τη συνοδευόμενη ροή ψυχρού αέρα πίσω από αυτά».
Τα αναλυτικά στοιχεία μέτρησης των μελτεμιών βρίσκονται για πρώτη φορά στα χέρια των επιστημόνων. Αυτό γιατί για πρώτη φορά ένας δορυφόρος καταγράφει μέρα με τη μέρα τα μελτέμια. «Ο δορυφόρος ERS-2 καταγράφει τη μεταβολή της ανακλαστικότητας από την επιφάνεια της θάλασσας. Αυτό σημαίνει ότι ο δορυφόρος στέλνει ένα σήμα. Το σήμα αυτό "συναντά" τα κύματα της θάλασσας. Η επιστροφή του σήματος, αφού αυτό έχει αντανακλάσει στον κυματισμό, εξαρτάται από την ενέργεια των κυμάτων, η οποία αυξάνεται αυξανομένης της ταχύτητας του ανέμου. Έτσι καθίσταται δυνατή, μέσω του σήματος που επιστρέφει, η μέτρηση της ταχύτητας και της διεύθυνσης του ανέμου.
Ο δορυφόρος βρίσκεται σε ύψος 785 χιλιομέτρων και αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην τροχιά», λέει η κ. Κοτρώνη.
 |
| «Πρώτη φορά, με τη βοήθεια δορυφόρου, έγινε καταγραφή όλων των μελτεμιών του Αιγαίου», τονίζει η Βάσω Κοτρώνη, ερευνήτρια του Αστεροσκοπείου. Δίπλα της, οι συνάδελφοί της που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, Κώστας Παπαδόπουλος και Κώστας Λαγουδάρος. |
Για τη μελέτη των μελτεμιών σημαντικό βοήθημα αποτελεί η χρήση μετεωρολογικών μοντέλων. «Από τις μετρήσεις φαίνεται καθαρά η επιβράδυνση του πεδίου των ταχυτήτων στην αριστερή πλευρά της Κρήτης, αλλά και η επιτάχυνση του ανέμου αριστερά της Κρήτης και μεταξύ Κρήτης και Καρπάθου» λέει ο Κώστας Παπαδόπουλος, ερευνητής στο ίδιο Ινστιτούτο.
Οι μετρήσεις φανερώνουν αυτό που οι ψαράδες... έχουν συμπεράνει εδώ και χρόνια. Τα μελτέμια κάνουν την εμφάνισή τους τον Ιούλιο και πολύ πιο έντονα τον Αύγουστο και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου. Αυτούς τους δύο μήνες εκτός από πιο συχνά είναι και πιο δυνατά, αφού ή ένταση των ανέμων ξεπερνάει τα 9 Μπωφόρ. Την ίδια εποχή ο κυματισμός είναι έντονος, πολλές φορές μάλιστα απαγορεύεται και ο απόπλους των πλοίων. Η ηπειρωτική Ελλάδα, εντούτοις, δεν επηρεάζεται παρά ελάχιστα από τα μελτέμια. Η περιοχή της Αθήνας επηρεάζεται λίγο και βελτιώνεται αισθητά η ποιότητα της ατμόσφαιράς της. Όσο για τα νησιά του Ιονίου Πελάγους, δεν επηρεάζονται καθόλου από τα μελτέμια.
«Ξεφουσκώνουν» τα δυνατά μελτέμια από τα μέσα Ιουλίου
«Οι ενδείξεις μάς κάνουν να πιστεύουμε ότι από τα μέσα του επόμενου μήνα θα ξαναγυρίσουμε στα κανονικά μελτέμια. Κανονικά ως προς τη συχνότητα και ως προς την ένταση. Αντίθετα, όσα μελτέμια προλάβουν να εμφανιστούν μέχρι τότε, θα είναι πιο δυνατά. Και θα είναι τουλάχιστον κατά 20% έως και 30% περισσότερα από αυτά που είχαν σημειωθεί τις περασμένες χρονιές» εξηγεί ο κ. Χρήστος Ζερεφός, διευθυντής του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. «Και αυτό λόγω του φαινομένου Λα Νίνια».
«Πρόκειται για ένα μετεωρολογικό φαινόμενο που επηρεάζει και τις περιοχές της Ευρώπης», εξηγεί ο καθηγητής. «Τα μελτέμια δημιουργούνται εξαιτίας τής αλληλεπίδρασης των χαμηλών πιέσεων στην περιοχή του Ιράκ και των υψηλών στα Βαλκάνια. Το Λα Νίνια ευθύνεται και για τη δημιουργία χαμηλότερων πιέσεων στο Ιράκ και την Τουρκία. Κατά συνέπεια η αύξηση και η ένταση των ανέμων θα είναι υψηλά. Όμως το φαινόμενο Λα Νίνια βρίσκεται πλέον προς το τέλος του. Εξασθενεί από τα μέσα Ιουλίου. Από τότε τα μελτέμια θα επιστρέψουν στους συνήθεις ρυθμούς τους τόσο ως προς την ένταση όσο και ως προς τη συχνότητα εμφάνισης».
ΤΑ ΝΕΑ 24/6/2000